ISSN 1642-711X
Zachowania nabywcze konsumentów wina w Polsce w ¶wietle badań
Wirtualizacja kultury
Zarz±dzanie informacj± marketingow± w przedsiębiorstiwe turystycznym
Pokaż wszystkie
Integracja z Uni± Europejsk± - wywiad z dr Waldemarem Sługockim
Przyszło¶ć marketingu - wywiad z prof. L. Żabińskim
Przyszło¶ć marketingu - wywiad z prof. dr hab. Korneli± Karcz
Pokaż wszystkie
O nauczycielach dobrego smaku - Kreowanie modeli konsumpcji luksusu na łamach pism o wnętrzach
Kampanie promocyjne Politechniki Lubelskiej i Techische Universitat Braunschweig w opinii studentów
Identyfikacja czynników wpływaj±cych na wybór wielkopowierzchniowych placówek handlu detalicznego jako miejsca dokonywania zakupów
Pokaż wszystkie
Globalizacja sektora usług w Polsce
Ochrona i edukacja konsumentów we współczesnej gospodarce rynkowej
Efektywno¶ć marketingu
Pokaż wszystkie
D.P.Warmuth, M.Weinhold, Kundenorientierte Führung durch Mystery Shopp
Kunden verstehen - gewinnen – halten
Jan W. Wiktor, Rynek Unii Europejskiej. Koncepcja i zasady funkcjonowania
Pokaż wszystkie
B2BForum – miejsce dyskusji o problemach marketingu i sprzedaży B2B
Niesforna komunikacja…
Marketing w praktyce
Pokaż wszystkie

Zachowania nabywcze konsumentów wina w Polsce w ¶wietle badań

Justyna Majchrzak-Lepczyk

Czerwiec 2008

artykuł recenzowany

Untitled Document

Wstęp

Rozwój środków komu­nikacji, wzrost zainteresowania turystyką zagraniczną, zanikanie barier celnych, dały asumpt do wytwarzania się trwałych relacji międzyludzkich, jak również upodabniania się stylów życia i wzorów konsumpcji.[1] Współczesny konsument poszukuje produktów nowoczesnych, spełniających wymagania i oczekiwania, a przede wszystkim takich, które będą wynikały z jego stylu życia, stanu fizjologicznego, czy statusu społecznego.

Pomimo występujących światowych różnic w preferencjach spożywania alkoholi, pojawiają się wspólne tendencje, wynikające z faktu wzajemnego przenikania się wpływów kulturowych, społecznych, jak również liberalizacji handlu. Przełom wieków XX i XXI przyniósł szereg zmian rynkowych, przejawiających się w stopniowym odchodzeniu konsumentów od alkoholi wysokoprocentowych na rzecz alkoholi lekkich. Widoczne staje się coraz większe zainteresowanie winami[2] wśród polskich konsumentów, co daje przesłanki ku twierdzeniu, że rynek wina w Polsce jest rynkiem wzrostowym.

W związku z zachodzącymi zmianami globalizacyjnymi, zachowania rynkowe konsumentów określa coraz większa liczba uwarunkowań. Do jednych z ogólnoświatowych trendów, które skłaniają do pojęcia badań w tym zakresie, należy zaliczyć wzrastającą popularność wina, obserwowaną głównie wśród ludzi młodych. Należy podkreślić, iż do niedawna wino uważane było za alkohol przeznaczony głównie dla osób w średnim wieku. Ponad to w Polsce coraz częściej takie wartości jak zdrowy tryb życia, atrakcyjny wygląd, czy dobra forma fizyczna stają się wartościami priorytetowymi, kreującymi określone postawy rynkowe. Osoby spożywające wina dopatrują się w ich konsumpcji cech pozytywnych dla swojego organizmu[3], podążając tym samym za europejską modą spożywania alkoholi niskoprocentowych. Na wzrost popularności win wpływ mają również zwiększający się poziom zamożności społeczeństwa, rozwój handlu, zniesienie barier celnych oraz nowi wytwórcy i importerzy. Dostępność wina w Polsce jest coraz większa, co powinno sprzyjać wzrostowi jego konsumpcji.

Zachowania konsumentów należą do złożonych procesów, uwarunkowanych charakterem i pilnością zaspokajanych potrzeb, cechami konsumentów, przedmiotem konsumpcji, ceną produktu i wieloma innymi determinantami wpływającymi na proces decyzyjny; stanowiąc integralną część zachowań społecznych.

Wyodrębnienie i usystematyzowanie czynników kształtujących zachowania konsumentów jest istotnym problemem badawczym o charakterze interdyscyp­linarnym, będącym jednocześnie w sferze zainteresowań wielu dyscyplin naukowych.

Organizacja badań bezpośrednich

Istnieje wyraźne zapotrzebowanie na badania, dające odpowiedź na pytanie: jakie czynniki wpływają na zachowania nabywcze konsumentów win w Polsce. Celem identyfikacji tych czynników przeprowadzone zostały badania bezpośrednie. W doborze próby zastosowano procedurę doboru kwotowego, która opiera się na założeniu, że próba jest dobrana pod względem wszystkich interesujących badaczy cech.[4] Przyjętymi w badaniu kwotami były: płeć, wiek i wykształcenie. Na podstawie znanej struktury badanej populacji, w odniesieniu do tych cech zostały dobrane kwoty jednostek. Sposób doboru próby sprawił, że wyniki mogą być reprezentatywne dla ogółu kraju.

Po określeniu celu badania, ustalono zakresy badań. Badaniu zostali poddani pełnoletni, indywidualni konsumenci, będący przedstawicielami gospodarstw domowych. Obszarem badań objęte zostały osoby zamieszkujące teren województwa wielkopolskiego. Zastosowano metodę wywiadu kwestionariuszowego. Pytania dotyczyły ogólnej wiedzy na temat win, miejsc zakupu, dostępności asortymentowej, kwot przeznaczanych na jednorazowy zakup, reklamy na rynku alkoholi, itp. Pytania kwestionariusza miały charakter zarówno zamknięty, jak i otwarty, co pozwalało na swobodny sposób wypowiadania się przez badanych. Badania zostały przeprowadzone na próbie 755 respondentów w okresie od października 2003 roku do lutego 2004 roku.

Charakterystyka badanej próby

W świetle uzyskanego materiału źródłowego, według pytań zamieszczonych w metryczce kwestionariusza ankietowego dokonano szczegółowej charakterystyki respondentów. Tabela 1 przestawia podział osób biorących udział w badaniu. Rozstęp wieku respondentów był duży, wynosił bowiem 64 lata (najmłodszy respondent miał 18 lat, najstarszy 82).

Tabela 1

Podział respondentów według kryterium segmentacji

Kryteria segmentacji konsumentów

Łącznie w

% w badanej

 

badanej próbie

próbie

Wiek

   

18 -24 lat

134

17,75

25 -34 lat

238

31,52

35 -44 lat

110

14,57

45 -54 lat

142

18,81

55 -64 lat

106

14,04

65 i więcej

25

3,31

 

755

100%

Płeć

   

kobieta

413

54,7

mężczyzna

342

45,3

 

755

100%

Wykształcenie

   

podstawowe

22

2,91

zawodowe

163

21,59

średnie

349

46,23

wyższe

221

29,27

 

755

100%

Miejsce zamieszkania

   

miasto powyżej 500 tys. mieszkańców

392

51,92

miasto od 100 do 500 tys. mieszkańców

8

1,06

miasto do 20 do 100 tys. mieszkańców

126

16,69

miasto do 20 tys. mieszkańców

63

8,34

wieś

166

21,99

 

755

100%

Liczba osób w gospodarstwie domowym

   

1

56

7,42

2

188

24,9

3

191

25,3

4

194

25,7

5 i więcej

126

16,68

 

755

100%

Status zawodowy

   

pracuję zawodowo

511

67,68

uczę się/studiuje

124

16,42

jestem na rencie/emeryturze

124

16,42

nie pracuje zawodowo (bezrobotny, urlop, inne)

47

6,23

 

806

 

Sytuacja materialna rodziny

   

bardzo dobra

28

3,7

dobra

227

30,07

przeciętna

447

59,21

zła

32

4,24

bardzo zła

3

0,4

trudno powiedzieć

18

2,38

 

755

100%

Źródło: Opracowanie na podstawie badań własnych

Najliczniejszą grupę respondentów stanowiły osoby, które nie przekroczyły 34 roku życia. Najwięcej badanych osób było w wieku 25-34 lata, stanowiąc ponad 31 % ogółu biorących udział w badaniu. Najmniej liczną grupą były osoby w wieku 65 lat i więcej.

Jak wynika z powyższej tabeli niemal 50% badanych to osoby ze średnim wykształceniem. 29% respondentów posiadało wykształcenie wyższe. Najmniej liczną grupę stanowiły osoby z podstawowym wykształceniem - blisko 3 %.

Uwzględniając kryterium podziału respondentów względem statusu zawodowego, największą grupę osób stanowili badani pracujący zawodowo - ponad 63% wszystkich badanych. Struktura pozostałej próby badawczej różnicowała grupę następująco: 15,38% to osoby uczące się i pracujące jednocześnie, a 15% stanowili emeryci lub renciści. Najmniejszą grupą były osoby nie pracujące - blisko 6 %.

Tabela przedstawia również podział osób biorących udział w badaniu względem sytuacji materialnej rodziny. Największą grupę respondentów oceniających swoją sytuację materialną, była grupa określająca ją jako przeciętną - 59,2%. Ponad 30% respondentów były to osoby o dobrej sytuacji ekonomicznej, 4,2% określiło ją jako złą. Ponad 3,7% badanych uważało swój status jako bardzo dobry, a zaledwie 2,4% nie zajęło w tej kwestii zdania.

Większość osób spośród badanej próby (51%) stanowili mieszkańcy dużych miast, takich jak: Poznań, Kalisz, Leszno czy Piła. Blisko 22% respondentów było mieszkańcami wielkopolskich wsi. Pozostała liczba osób zamieszkiwała mniejsze miejscowości od 20 tysięcy mieszkańców i więcej.

Analizy i wnioski z przeprowadzonych badań stanowią cenne źródło informacji. Badania dostarczyły wskazówek metodologicznych, a uzyskane wyniki pozwoliły poznać uwarunkowania kształtujące zachowania nabywcze konsumentów wina w Polsce, wzbogacając tym samym wiedzę z tego zakresu.

Analiza uzyskanych wyników badań

Z uzyskanych wyników badań wynika, że zaledwie 2% badanej próby nie pije w ogóle wina. Aż 98% konsumentów spożywa je, jednak ich częstotliwość jest bardzo mała. Tylko jednostki spożywają wino regularnie, wskazując jednocześnie na jego walory zdrowotne. Należy podkreślić, iż udzielane przez respondentów odpowiedzi nie wskazywały w zdecydowany sposób na walory zdrowotne wina. Sytuacja materialna gospodarstwa domowego okazała się być zmienną istotnie statystycznie różnicującą badaną próbę, bowiem osoby o złej i bardzo złej sytuacji finansowej częściej, niż pozostałe grupy osób skazywały na zdecydowane walory zdrowotne wina. Co druga osoba samotna, reprezentująca jednoosobowe gospodarstwo domowe wskazywała zdecydowanie umiarkowaną konsumpcję wina, jako korzystną dla zdrowia. Zmiennymi nie wpływającymi w sposób istotny na udzielane odpowiedzi były wiek, płeć, miejsce zamieszkania oraz status zawodowy.

Wzrost spożycia wina wśród konsumentów, wynika z faktu zmiany funkcji, jakie Polacy przypisywać zaczynają spożyciu wina. Coraz częściej ludzie sięgają po ten napój, nie tylko jako po substytut wysokoprocentowych alkoholi, ale także po to, aby wypić niewielką jego ilość do posiłku. Zatem czynników kreujących trendy na rynku wina w Polsce jest wiele. Można do nich zaliczyć także zmiany, jakie zachodzą w stylu życia wielu Polaków. Maleje liczba wieloosobowych gospodarstw domowych, rośnie natomiast liczba gospodarstw domowych jednoosobowych, a zatem konsumentów, którzy indywidualnie decydują o swoim spożyciu. Konsumpcja wina w Polsce znajduje się jednak na jednym z najniższych poziomów wśród krajów europejskich, co nie znajduje odzwierciedlenia w dążeniu polskich konsumentów do europejskich wzorów zachowań i konsumpcji.

Analiza przeprowadzonych obliczeń wskazała, iż badana grupa respondentów przy zakupie wina w największym stopniu zwracała uwagę na jakość - ponad 62% badanej próby. Należy podkreślić, iż z punktu widzenia konsumenta jakość produktu jest rozpatry­wana jako zdolność do zaspokojenia potrzeb.[5] To innymi słowy swego rodzaju osąd konsumentów na temat dosko­nałości i wyższości danego wina nad innymi czynnikami.

Na drugim miejscu wskazane zostało przez respondentów miejsce zakupu wina - 34%. Grupą najbardziej stabilną pod względem wskazywania tego czynnika, jako głównego kryterium wyboru wina, okazały się być osoby posiadające średnie wykształcenie. Zaobserwowano prawidłowość, że osoby, które określały swoją sytuację materialną jako przeciętną, rzadziej jako dobrą, częściej wskazywały na zmienną miejsce zakupu. Dostępność wina miała znaczenie dla ponad 31% badanych i była częściej podkreślana przez kobiety, niż przez mężczyzn. Dostępność miała większe znacznie dla respondentów ze średnim i wyższym wykształceniem, niż dla pozostałych segmentów. Kolejnym, ważnym dla badanej populacji czynnikiem było przyzwyczajenie - niemal 29% wskazań. Za ceną, jako czynnikiem wpływającym na wybór wina opowiadało się 23% badanych respondentów. Zatem z powyższych wskazań wynika, że cena dla konsumentów wina nie odgrywa przy jego zakupie najważniejszej roli. Istnieje szereg ważniejszych i istotniejszych determinantów, które weryfikują decyzję konsumentów w kwestii wyboru wina. Uzyskany materiał empiryczny wskazał, że podstawę wyborów rynkowych stanowią w głównej mierze jakość i przyzwyczajenia nabywców do danego gatunku wina. Rola ceny przy po­dejmowaniu decyzji nabywczych jest wyznaczana przez sytuację docho­dową, w jakiej dany konsument się znajduje. Za zasadną należy zatem uznać dbałość konsumentów o jakość nabywanych pro­duktów, przy możliwe najniższej cenie.

Analizując odpowiedzi respondentów, dotyczące czynników decydujących o zakupie wina, niewielki wpływ na tą decyzję miały: marka – 12%, walory smakowe - 10% respondentów, opakowanie (6%) oraz reklama (5,3%). O ile wskazanie reklamy nie dziwi (wobec jej zakazu, wynikającego z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi), o tyle brak znaczenia marki w odniesieniu do konsumpcji wina dziwi. Można wysnuć wniosek, że na niniejszą sytuację miała wpływ niewiedza oraz małe wyedukowanie społeczeństwa polskiego w tym zakresie, bowiem „…dobra marka pomaga zdobywać i utrzymywać rynki oraz staje się wyznacznikiem wartości firmy”.[6]

Kryteria finansowe wpływające na zakup wina

W przeprowadzonych badaniach bezpośrednich poddano analizie średnią kwotę, jaką przeciętny polski konsument wina wydaje jednorazowo na zakup wina[7]. Z uzyskanego materiału empirycznego wynikało, że średnio respondenci przeznaczają na zakup wina kwotę 25,33 złotych. Osoby biorące udział w badaniu miały wskazać kwotę, wybierając spośród pięciu przedziałów cenowych. Najczęściej wskazywanymi były kwoty od 21 do 30 złotych (blisko 37% badanych). Na drugim miejscu znalazł się przedział 16-20 złotych z 27% wskazań. 30 złotych na przeciętny zakup wina przeznaczało 24% osób. Mówiąc o prawidłowościach mających miejsce w sferze wydatków konsumpcyjnych, nie można zapomnieć o działaniu tak zwanego efektu pokazowego[8]. Im częściej bowiem konsumenci mają do czynienia z dobrami wysokiej jakości, tym prędzej zmieniają swoje przyzwycza¬jenia względem dóbr, które charakteryzuje niższa jakość. Najczęściej na poziom cen zwracały uwagę osoby ze średnim wykształceniem. Zachodziła także prawidłowość, przejawiająca się tym, że im wyższe wykształcenie posiadali respondenci, tym większą kwotę przeznaczali na przeciętny zakup wina.

Miejsca zakupu wina preferowane przez konsumentów

Wino stało się towarem masowym, dostępnym niemal we wszystkich palcówkach handlowych. Obok super-, hipermarketów i sklepów osiedlowych, wśród placówek oferujących w sprzedaży wina, wskazać należy również sklepy specjalistyczne, gdzie można uzyskać fachową poradę i procesjonalną obsługę, szeroki wybór alkoholi, ale także często wysokie ceny. Istnieją również firmy zajmujące się sprzedażą win przez telefon lub Internet, mając niekiedy w swojej ofercie wina często niedostępne w innych sklepach, niekiedy po niższej cenie, z dostawą do domu. Wiele sieci sklepów specjalistycznych oferuje możliwość składania zamówień przez Internet swoim stałym klientom, najczęściej sprzedając markowe wina. Urok tego kanału obsługi i jego substytucyjności wobec tradycyjnych sklepów charakteryzuje się połączeniem kilku przewag: internetowego dostępu, wysokiej jakości porady, dowozu i niższych cen.[9] Przyswajanie przez konsumentów możliwości, jakie stwarza korzystanie z sieci jest jeszcze relatywnie niskie w porównaniu ze sprzedażą tradycyjną, a rozmiary zakupów dokonywanych za pomocą Internetu znajdują się ciągle w fazie powolnego wzrostu. Należy jednak podkreślić, że rozwój e-handlu jest hamowany poprzez tempo akceptacji innowacji w niektórych grupach społecznych, przez co utrudniona jest weryfikacja możliwości i faktycznego wykorzystania Internetu jako narzędzia konsumpcji.

Z uzyskanych wyników badań wynika, że charakterystyczną cechą klientów dokonujących zakupów przez Internet były niewątpliwie wyższe dochody, mniejsza wrażliwość na cenę, jak również docenianie wygody. Wśród badanych osób zaledwie 1% dokonywał zakupu wina w sieci. Były to osoby młode, które nie przekroczyły 34 roku życia, częściej kobiety, mające wyższe wykształcenie. Zatem wydaje się mało prawdopodobne, aby ludzie zaczęli robić wszystkie zakupy, czy chociaż większość zakupów w domu. Nadal będą czuli potrzebne wyjścia, spotkania się z innymi ludźmi[10]. Sprzedaż win za pomocą stron internetowych nie ma Polsce dużego potencjału, bowiem zwolennikami tej formy sprzedaży będą przede wszystkim klienci, którzy wiedzą, czego poszukują, dysponując jednocześnie wiedzą z zakresu alkoholi oraz znając oferowany w sieci produkt. W Polsce Internet należy do medium, które gwarantuje w głównej mierze dostęp do dużej ilości informacji, nie stanowiąc tym samym dla wielu konsumentów miejsca aktywności nabywczej.

Wart podkreślenia jest również fakt, że aż 84% spośród badanej populacji nie korzysta z innej niż tradycyjna forma sprzedaży. Zakupy poza omawianym Internetem dokonywane były również na lotniskach, czy w strefach bezcłowych - 27% respondentów korzystało z takich miejsc, jako okazji do dokonania zakupu wina.

W przypadku win wysokogatunkowych sprzedaż bezpośrednia odgrywa coraz większą rolę, która wynikać może z faktu coraz większej wiedzy na temat win wśród wielu konsumentów. W zależności od przyjętej przez firmy strategii marketingowej, sprzedaż bezpośrednia może przybierać różne formy. Zatem postępowanie przedsiębiorstw na rynku wykształca się pod wpływem konfrontacji ich działalności z warunkami rynkowymi oraz możliwościami ich kształtowania.[11] Najbardziej popularne w Polsce są degustacje, organizowane w hotelach lub restauracjach, podczas których klient może zapoznać się z ofertą firmy oraz dokonać zamówienia preferowanego przez siebie gatunku wina. Z takiej formy sprzedaży korzystało blisko 11% spośród badanych osób. Były to osoby ceniące osobisty kontakt ze sprzedawcą, jak również lubiące uzyskiwać cenne wskazówki i informacje na temat rynku win. Charakterystyczną cechą tych respondentów była dobra sytuacja materialna ich rodziny.

Badanie miało na celu również poznanie czynników wpływających na wybór placówki handlowej, w której respondent dokonuje zakupu wina. Najczęściej wymienianym przez badane osoby kryterium było kryterium asortymentowe. Im większy wybór towarów był w danym sklepie, tym częściej badane osoby dokonywały w nim zakupów wina - ponad 60% osób. Na drugim miejscu znalazł się poziom cenowy, oferowany przez daną placówkę handlową, za którym opowiedziało się ponad 47% badanych. Kolejne czynniki to położenie placówki – 37%, jakość oferowanych produktów (26%) oraz sposób obsługi (19%). Najmniej istotne okazały się dla badanej grupy osób godzinny otwarcia placówki handlowej. Czynnik ten wskazało niecałe 15% respondentów.

Zachowania konsumentów wobec wyboru win

Ankietowani zostali zapytani o asortyment win dostępny na polskim rynku. Większość osób była zdania, że asortyment ten jest wystarczający. Jednocześnie te same osoby nie interesowały się nowościami, pojawiającymi się na rynku - ponad 66% respondentów wyraziło lojalność wobec spożywanego przez siebie gatunku wina i poleciłoby je innym osobom. Wśród najbardziej znanych gatunków win dostępnych na rynku polskim, wskazane zostały znane od wielu lat marki, takie jak Martini, Sophia, Sangria, Cin Cin. W sytuacji braku w placówce handlowej preferowanego przez konsumentów gatunku wina, niewielka liczba (1,6 procent) ankietowa­nych decydowała się na kupno innego wina. Wskazywane odpowiedzi obrazowały przywiązanie polskiego konsumenta do wybranej i znanej mu marki, a jego skłonność do dokonania zakupu nowego produktu była niewielka.

Przeprowadzone badania dały obraz polskiego konsumenta win, który rzadko ma do czynienia z reklamami tego alkoholu. W opinii większości osób reklama nie stanowiła istotnego źródła informacji o winie, a tym samym nie decydowała o jego zakupie. Miejscem reklamy według największej liczby wskazań powinno być tylko miejsce sprzedaży napojów alkoholowych.

Z wyników przeprowadzonych badań wynika, że im sytuacja finansowa respondentów była lepsza, tym wyższe jakościowo wskazywali wina. Najwyższe deklarowane kwoty, przeznaczane na zakup tego alkoholu występowały w grupie osób najlepiej sytuowanych. Zatem sytuacja materialna należała do bezpośrednich czynników decydujących o aktywności konsumentów na rynku. W mniejszym stopniu na proces podejmowania decyzji o zakupie wina wpływ miało wykształcenie i wiek konsumen­ta, choć należały do istotnych czynników kształtujących ten rynek.

Zakończenie

Konsumenci dokonując zakupu wina, pragną zaspokoić[12] szereg różnorodnych potrzeb i pragnień, wśród których można wyróżnić potrzeby biologiczne, poczucie bezpieczeństwa, chęć wyróżnienia się na tle innych, zyskanie uznania i prestiżu, zaoszczędzenie czasu i wiele innych. Dla bogacącego się społeczeństwa kluczem doboru danego wina przestaje być cena, a zaczyna być oryginalność oraz chęć wyróżnienia się. Zakup znanej marki, daje klientowi nie tylko większą gwarancje deklarowanej jakości, ale także zaspokaja potrzebę przynależności do określonej grupy. Należy jednak pamiętać, że osoby w podobnym wieku, uzyskujące porównywalne dochody, żyjące w podobnej społeczności, mogą charakteryzować się odmienną postawą względem konsumpcji wina.

Uzyskane wyniki badań dały potwierdzenie, iż nie można zapomnieć o szybko zmieniających się gustach konsumentów, często następujących nagle, w sposób niespodziewany i zaskakujący. Zachowania nabywcze nie są stałe, ewoluują bowiem w czasie wraz z politycznymi, społecznymi i ekonomicznymi zmianami.

Literatura

1 Por.: Zachowania podmiotów rynkowych w procesie globalizacji, praca zbiorowa pod red. M. Malinowskiej, B. Kucharskiej, Wydawnictwo Naukowe PWE, Warszawa 2006, s. 31

2 Wino należy do napojów alkoholowych, uzyskiwanych w wyniku fermentacji owoców. W myśl przepisów Unii Europejskiej w sprawie wspólnej organizacji rynku, winem jest produkt otrzymywany wyłącznie w wyniku częściowej lub całkowitej fermentacji alkoholowej świeżych winogron miażdżonych lub nie z moszczu gronowego.

3 Wzrost zainteresowania winem notowany jest od 1991 roku, kiedy to amerykańska sieć CBS wyemitowała magazyn, który w sposób naukowy poruszał kwestię wpływu czerwonego wina na zdrowie. Program nazwano „Francuskim paradoksem”, bowiem prezentowane w nim badania oparte były na mieszkańcach Francji, którzy żyją długo i zdrowo, rzadko chorują na nowotwory, bowiem wypijają najwięcej czerwonego wina na świecie. Podkreślona, iż wino zdrowe jest dla organizmu w ilości umiarkowanej, a dobroczynne są najprawdopodobniej zawarte w nim polifenole oraz taniny. Program ten zapoczątkował wiele zmian i dyskusji, kontynuacji dalszych badań, ale co najważniejsze - wzrost zainteresowania winem.

4 Badania rynkowe i marketingowe, praca zbiorowa pod red. J. Kramer, Wydawnictwo Naukowe PWE, Warszawa 1994, s. 218

5 B. Sojkin, red. naukowy, Zarządzanie produktem, Wydawnictwo Naukowe PWE, Warszawa 2003, s. 124

6 J. Altkorn, Strategia marki, Wydawnictwo PWE, Warszawa 1999, s. 9

7 Konsumenci pytani byli o kwotę jednorazowo przeznaczaną na przeciętny zakup wina, nie o cenę jednostkową kupowanej butelki wina

8 Termin ten po raz pierwszy wprowadził J. S. Duesebberry, wskazując, że efekt ten jest istotnym czynnikiem kształtującym popyt, niezależnie od dochodów, cen i zjawisk substytucji.

9 Por.: K. Obłój, Tworzywo skutecznych strategii. Na styku starych i nowych reguł konkurencji, Wydawnictwo PWE, Warszawa 2002, s. 75

10 G. Ritzer, Magiczny świat konsumpcji, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, s. 340

11 W. Wrzosek, Warunki rynkowe a efektywność marketingu, „Marketing i rynek” 9/2003, s. 2

12 Por.: L. Garbarski, Zrozumieć nabywcę, Wydawnictwo PWE, Warszawa 1994, s. 14


e-mail znajomego
twoje imię
 
Copyright © by Świat Marketingu - czasopismo internetowe 2004